Shtylla Kurrizore \ Demtimet e Kolones Torakale

 

DĖMTIMET E KOLONĖS TĖ PJESĖS TORAKALE
 
        
 
PĖRSHKRIMI
Forcat e mėposhtme llogariten pėr shumicėn e frakturave dhe zhvendosjeve torakale:
-Shtypja aksiale
- Rrotullim-fleksion
- Laceruese
- Shkėputja-fleksioni
- Ekstensioni
Tri kolona tė dallueshme anatomikisht; nėse dy nga tri kolonat dėmtohen, shtylla kurrizore ėshtė e paqėndrueshme:
Kolona posteriore: harku i pasmė kockor dhe strukturat ndėrlidhėse ligamentoze
Kolona e mesme: pamje posteriore e trupave vertebrale, anulus fiborzus posterior dhe ligamenti longitudinal posterior
Kolona anteriore: ligamenti longitudinal anterior, anulus fibrozus anterior dhe trupi vertebral anterior
 
Frakturat minore, kundrejt atyre madhore
Minore:
Frakturė e izoluar artikulare
Frakturė e procesit transvers
Frakturė e procesit spinoz
Frakturė e pjesėve interartikulare
Madhore:
Frakturė nga shtypja
Frakturė nga shpėrthimi
Dėmtimi nga rripi i mesit
Dislokim-frakturė
Fraktura shtypėse (fleksion anterior ose lateral):
Frakturė e pjesės anteriore tė trupit tė vertebrės me kolonė tė mesme tė paprekur
Mund tė ketė pėrēarje tė pjesės posteriore tė shtyllės kurrizore
Tipi A: frakturė gjatė dy fundeve tė pllakave
Tipi B: frakturė ndėrmjet pjesės sė sipėrme tė pllakės sė fundit
Tipi C: frakturė ndėrmjet pjesės inferiore tė pllakės sė fundit
Tipi D: tė dy pllakat e fundit tė paprekura
Fraktura nga shpėrthimi (ngarkesa aksiale);
Frakturė ndėrmjet pjesės sė mesme tė shtyllės kurrizore
Mund tė ketė pėrhapje tė elementeve posteriore dhe fraktura tė laminave me kthim tė mundshėm nga pas brenda kanalit tė kolonės dhe komprometim neurologjik tė fuqishėm.
Tipi A: frakturė ndėrmjet dy pllakave tė fundit
Tipi B: frakturė ndėrmjet pjesės superiore tė pllakės sė fundit
Tipi C: frakturė ndėrmjet pjesės inferiore tė pllakės sė fundit
Tipi D: frakturė nė pjesėn e mesme me dėmtim rrotullues duke ēuar nė subluksim.
Tipi E: shpėrthim nė pjesėn e mesme me shtypje asimetrike tė kolonės anteriore.
• Dėmtimi nga rripi i mesit (shkėputje-fleksion):
Shkėputje e kolonės sė mesme dhe posteriore me kolonė anteriore tė padėmtuar.
Nė mėnyrė tipike shkaktohet nga rripi i sigurimit, i cili ėshtė pėrdorur me kapje deri nė shpatull.
Tipi A: ndėrmjet kockės
Tipi B: kryesisht ligamentoz
Tipi C: pėrēarje e kockės ndėrmjet pjesės sė mesme tė kolonės
Tipi D: ndėrmjet ligamentit dhe diskut, pa frakturė tė pjesės sė mesme tė kolonės
Dislokim –frakturė:
Dėshtimi i tė tria pjesėve tė kolonės duke ndjekur shtypjen, tensionin, rrotullimin ose forcat laceruese
Tipi A: fleksion-rrotullim; rėnia nga lartėsitė
Tipi B: lacerimi-forcat goditėse gjatė aksit gjatėsor tė trungut
Tipi C: fleksion-shkėputje; dislokim i dyanshėm i fascieve
 
ETIOLOGJIA
Pjesa torkale ėshtė e fortė, pėr shkak se aty kapen brinjėt dhe artikulacionet kostovertebrale:
- Kanali i kolonės ėshtė mė i ngushtė nė pjesėn torakale.
Pėr shkak se frakturat traumatike tė pjesės torakale kėrkojnė forca shumė tė mėdha, pėr shumicėn e frakturave shkaktare janė aksidentet nga mjetet motorike dhe rėnia nga lartėsitė:
- Shkaktohen rrallėherė nga dėmtimet penetruese (shih Sindromėn e palcės sė kurrizit).
- 50% e tė gjithė frakturave spinale dhe 40% e tė gjithė dėmtimeve tė palcės sė kurrizit ndodhin nė artikulacionin torakolumbar (T11-L2).
 
DIAGNOZA
 
SHENJAT DHE SIMPTOMAT
 
     
 
 
 
Duhet forcė e madhe pėr tė frakturuar vertebrat torakale.
Dhimbje nė vatrėn e frakturės ose tė goditjes tė strukturave fqinje nga fragmentet kockore.
Pėr shkak tė ndikimit stabilizues tė kafazit tė kraharorit, duhet njė forcė e madhe pėr tė shkaktuar zhvendosje tė pjesės torakale:
- Duhet tė dyshohet njėkohėsisht edhe pėr njė dėmtim tė brendshėm
- Nxjerrja-fraktura e pjesės torakale ėshtė mė pak e zakonshme sesa nxjerrja-fraktura toraks-lumbare, por ka incidencė mė tė lartė tė dobėsimit neurologjik.
Shenjat dhe simptomat e zakonshme:
Defekt i lokalizuar i indit tė butė
Dhimbje ose ndjeshmėri
E lokalizuar – dhimbje, dhimbje mbi proceset spinoze
E referuar – paraspinale, anteriore e kraharorit ose abdominale
Spazmė muskulore paraspinale
Parestezi ose disestezi
Dobėsi (lokale ose e pėrgjithshme) 
Arefleski distale, plegji flakside
Inkontinencė e zorrės ose e vezikės urinare
Priapizmi
Humbje e kontrollit tė temperaturės
Shok spinal – hipotension me bradikardi
 
EKZAMINIMET THELBĖSORE
Vlerėsim i shpejtė i rrugėve tė frymėmarrjes, i qarkullimit
Mbikėqyrja e traumės parėsore ose dytėsore
Ekzaminim neurologjik i hollėsishėm, duke pėrfshirė tonusin rektal dhe ndjeshmėrinė perianale.
Ekzaminim i hollėsishėm i kolonės pėr deformim ose ndjeshmėri
Ēdo ndjeshmėri e kolonės e nxjerrė nga ekzaminimi, dėmtimi konkomitant ose intoksikimi kėrkon qė tė bėhen menjėherė radiografitė e kolonės.
Nėse ėshtė e pranishme fraktura, pėrcaktoni nėse ėshtė e qėndrueshme ose e pa qėndrueshme.
Vlerėsoni pėr refleks bulbokavernoz nė shokun spinal.
 
TESTET
Imazheria
Dhimbje ose ndjeshmėri nė vijėn e mesit, aksident i rėndė nga mjetet motorike ose rėniet nga lartėsitė janė tregues pėr radiografi me pamje antero-posteriore dhe laterale tė kolonės.
CT me prerje tė hollė ndikohet te ēdo pacient me tė dhėnė pėr frakturė tė kolonės nė grafi nė mėnyrė qė tė vlerėsohet integriteti i kanalit tė shtyllės kurrizore ose te pacientet me grafi normale, por me dhimbje dhe ndjeshmėri tė rėndėsishme dhe me mekanizėm pėr dėmtim tė rėndė.
Ēdo e dhėnė pėr frakturė, kudo nė shtyllėn kurrizore torakale, detyron bėrjen e grafisė tė gjithė shtyllės.
 
DIAGNOZA DIFERENCIALE
Artriti (degjenerativ dhe reumatoid)
Spondiliti ankilozant
Spina bifida
Keqformim kongjenital
Neoplazma
Fraktura patologjike
 
TRAJTIMI
 
PARA SHTRIMIT NĖ SPITAL
Nėse fillimisht pozicionimi i pacientit parandalon vendosjen e njė dėrrase tė gjatė, pastaj duhet tė vendoset njė dėrrasė e shkurtėr deri sa pacienti tė ēlirohet plotėsisht.
Pacienti me deficite neurologjike duhet tė transportohet menjėherė nė njė qendėr tė traumės.
 
STABILIZIMI FILLESTAR
Menaxhimi i rrugėve tė ajrit dhe ringjallja sipas nevojės.
Ndėrhyrja nė rrugėt e ajrit duhet bėrė me njė imobilizim cervikal linear.
Ruaj funksionin e mbetur tė palcės sė kurrizit dhe parandaloni dėmtimet e mėtejshme gjatė stabilizimit tė kolonės.
 
TRAJTIMI NĖ REPARTIN E URGJENCĖS 
Realizoni reanimimin e nevojshėm dhe testet diagnostike me pacientin nė imobilizim tė plotė tė shtyllės kurrizore.
Nėse dyshohet pėr dėmtim tė palcės sė kurrizit, mendoni pėr dhėnie tė dozave tė larta tė kortikosteroideve dhe kėshillohuni me njė kirurg tė kolonės.
Nėse dyshohet fraktura e kolonės ose dėmtimi ligamentoz, por pa dobėsim neurologjik, kryeni CT ose MRI, ndėrkohė qė duhet tė kėshilloheni me njė neurokirurg ose kirurg-ortoped.
Kontrolli i dhimbjes duhet bėrė sa mė shpejt qė tė jetė e mundur; NSAID, opiate dhe benzodiazepinat janė qėllimi kryesor i trajtimit.
Hipotensioni neurogjenik paraqitet me bradikardi ose me ritėm normal tė zemrės, pėr mėtepėr takikardia shihet me shokun hipovolemik:
- Hipotensioni neurogjenik duhet tė trajtohet me kristaloide bolus, por mund tė kėrkojė vazopresorė.
 
MJEKIMI (MEDIKAMENTET)
Protokolli me steroide me doza tė larta
Solu-Medrol: 30 mg/kg IV bolus, e ndjekur menjėherė nga njė infuzion prej 5.4 mg/kg/orė pėr 23 orėt nė vazhdim, nėse fillohet brenda 3 orėsh nga dėmtimi; vazhdojeni pėr 48 orė, nėse fillohet brenda 3-8 orėsh pas dėmtimit; nuk kėshillohet > 8 orė pas dėmtimit.
 
 

 

Follow us on Social Network
Follow us on the internet
facebook - hmustafaozdemircom
Copyright 2012
 
 
Kurtkoy, Pendik, Istanbul, Turkiye
Phone: +386 49 168 422